بیماری مزمن کلیه در سگ و گربه (نارسایی مزمن کلیه)

dog

به طور کلی می‌توان وظایف کلیه‌ها را به ۳ دسته تقسیم نمود:
(۱) حذف مواد زائد (۲) نگاهداری تعادل آب و الکترولیت‌ها (۳) تولید برخی هورمون‌ها(مثل هورمون های خون ساز(

سگ و گربه نیز مانند انسان دارای ۲ کلیه هستند که کار آنها دفع سموم از بدن و خارج کردن آنها به صورت ادرار است.حیوان می‌تواند با یک کلیه سالم زندگی کند اما وقتی هر دو کلیه از کار بیفتند قادر به ادامه حیات نخواهد بود. اغلب موارد وقتی به وجود بیماری پی برده می‌شود که کلیه ها نارسا میشوند این یعنی میزان عملکرد کلیه‌ها به حدی پایین آمده باشد که بتوان توسط آزمایشات معمول خون و یا ادرار قابل تشخیص شود.

بیماری‌های کلیه عموما به دو دسته حاد یا مزمن تقسیم‌بندی می‌شوند.َََ
در فرم حاد صدمه به کلیه ها در عرض چند ساعت تا چند روز (مثلا در اثر سموم یا باکتری) ایجاد میشوند این موارد معمولا قابل کنترل و درمان هستند. در این فرم کلیه ها دوباره فرصت ترمیم و بازسازی خود را پیدا خواهند کرد. در حالی که در فرم مزمن صدمه به صورت تدریجی و اهسته (ماه ها تا سال ها ) ایجاد شده و در طول زمان پیشرفت می‌کند .امکان ترمیم و بازسازی برای کلیه در این فرم عموما وجود ندارد. لذا سگ و گربه مبتلا به نوع مزمن بهبود نمی‌یابند اما می‌توان بیماری را برای مدت طولانی تحت کنترل قرار داد و یا روند پیشرفت ان را اهسته تر نمود. در بیشتر موارد نمی‌توان به علت بوجودآورنده‌ بیماری مزمن کلیوی پی برد

کلیه‌ها از سلول های کوچکی بنام نفرون ساخته شده‌اند. هر کلیه سگ از حدود ۴۰۰ هزار نفرون و هر کلیه گربه از حدود ۱۹۰ هزار نفرون تشکیل میشوند. به خاطر وجود همین تعداد زیاد نفرون است که تا وقتی سه چهارم آنها از بین نرود کلیه وظایف خود را بخوبی می‌تواند انجام بدهد. از طرف دیگر تعداد زیاد نفرون ها موجب می‌شود که پی بردن زودهنگام به وجود بیماری کلیوی توسط آزمایشات خون و یا ادرار سختتر شود. بنابراین بیماری مزمن کلیوی می‌تواند بصورت پنهان و بدون علامت وجود داشته باشدبدون اینکه علامتی در حیوان مشاهده شود. وقتی که ۷۵% نفرون‌های هر دو کلیه از بین بروند آنگاه نارسایی کلیه ایجادشده و در این هنگام است که علائم بیماری آشکار میشوند.
مهمترین هدف کنترل بیماری‌های مزمن کلیه، پی بردن زودهنگام به این بیماری است .اگر بیماری در ابتدای روندش شناخته شود میتوان با انجام اقدامات درمانی سبب کند کردن یا توقف روند پیشرفت ان شد. متاسفانه اغلب مواقع وقتی به وجود بیماری پی برده می‌شود که بیماری مزمن کلیه در مراحل پیشرفته‌اش قرار دارد.

با این که اکثر موارد این بیماری در سگ و گربه‌های مسن و پیر دیده می‌شود اما نمی‌توان به سادگی گفت که این بیماری در اثر افزایش سن بوجود می‌آید.
به نظر میرسد نارسایی مزمن کلیوی احتمالا به دو دلیل در گربه ها از سگ ها بیشتر دبده میشود . یکی کمتر بودن جمعیت نفرون های تشکیل دهنده کلیه گربه از سگ و دومی نوشیدن کمتر آب در گربه که سبب افزایش کار کلیه و استهلاک بیشتر آن در گربه میشود

سگ و گربه‌هایی که به نوع خفیف بیماری دچارند اغلب سرحال و سالم به نظر می‌رسند درحالیکه آنهایی که به نوع پیشرفته بیماری گرفتارند کسل و بی حال می باشند

اولین علائم قابل مشاهده این بیماری افزایش عطش به نوشدن اب و افزایش حجم ادرار می‌باشد. این علائم به خاطر عدم توانایی کلیه‌ها درتغلیظ مناسب ادرار دیده می‌شود. دیگر مشکلات معمول شامل از دست دادن وزن، پوشش نامناسب و کم اشتهایی می‌توان اشاره نمود. کارکرد کلیه‌ها هرچه بیشتر مختل شود سموم بیشتری در خون و بافت‌های بدن تجمع پیدا می کنند که به آن اصطلاحا “اورمی” (یا ادرار در خون) می‌گویند. علائم برجسته اورمی شامل از دست رفتن اشتها، استفراغ، زخم‌های دهان، بوی بد دهان، ضعف و سستی می‌باشند. دیگر عواملی که باعث اختلال در عملکرد کلیه‌ها می‌شود شامل کم‌خونی و افزایش فشار خون بوده که هر دو این‌ها می‌توانند از عوارض نارسایی کلیه باشند. کم‌خونی باعث تشدید ضعف سستی و از دست رفتن اشتها در سگ و گربه‌های مبتلا به نوع پیشرفته بیماری مزمن کلیوی می‌شود. فشار خون بالا نیز می‌تواند باعث کوری ناگهانی، علائم شبیه به سکته (مثل کندذهنی، تغییرات ناگهانی رفتاری، کما یا تشنج)و یا صدمه به کلیه و قلب شود

برای پی بردن به وجود بیماری مزمن کلیوی آزمایش خون و ادرار انجام می‌شود. آزمایش ادرار تعیین می‌کند که آیا کلیه قابلیت تغلیظ ادرار را دارد یا ندارد. همچنین از طریق انجام آزمایش ادرار می توان به وجود بیماری‌های دیگر همانند عفونت مجاری ادراری پی برد. آزمایش خون برای بررسی عملکرد کلیه‌ها به وسیله اندازه‌گیری میزان اوره و کراتینین انجام می‌شود چرا که تنها کلیه ها قادر به حذف اوره و کراتینین از بدن می‌باشند. بنابراین افزایش انها می‌تواند نشان‌دهنده کاهش عملکرد کلیه باشد. البته این تست‌ها به همراه دیگر تست‌های خون انجام می‌گیرد تا اطلاعات تکمیلی برای تفسیر کامل آزمایش خون در دسترس دامپزشک قرار بگیرد . میزان کراتینین خون بسیار حساس‌تر از میزان اوره خون در تعیین میزان عملکرد کلیه است. بنابراین بر اساس سطح کراتینین خون شدت بیماری تعیین می‌گردد. هر گاه اوره و کراتینین خون بالاتر از حد طبیعی باشد باید آزمایش ادرار کامل انجام شود تا قدرت تغلیظ کلیه ها تخمین زده شوند. اگر قدرت تغلیظ ادرار در حد طبیعی بود انگاه میتواند علت بالا بودن اوره و کراتینین خون با منشا غیر کلیوی باشد.

جدیدترین آزمایش خون برای پی بردن به نارسایی کلیوی در سگ و گربه آزمایش SDMA است که از کراتینین و اوره زودتر میتواند وجود این بیماری را در مبتلایان نشان دهد. آزمایش UPC ادرار نیز یکی از آزمایشات حساس در مشکوک شدن به این بیماری میباشد. متاسفانه در حال حاضر هیچ کدام از این دو ازمایش به صورت روتین در ایران در دسترس نمی باشند.

به طور مرتب فشار خون و میزان دفع پروتئین ادرار مبتلایان به این بیماری می‌بایست اندازه‌گیری شوند. بالا بودن فشار خون و پروتئین ادرار می‌تواند نشان‌دهنده وخیم شدن وضعیت کلیه ها باشد. همچنین از رادیولوژی و سونوگرافی برای بررسی کلیه نیز ممکن است بهره جست.
خوشبختانه اکثر سگ و گربه‌‌هایی مبتلا به بیماری مزمن کلیه را می‌توان برای ماه‌ها تا سال‌ها تحت درمان قرار داد تا زندگی باکیفیتی داشته باشند. یک رژیم درمانی ثابت را نمی‌توان برای تمام سگ و گربه‌ها انجام داد. بلکه هر حیوان بیمار درمان مختص به خود را احتیاج داشته و می‌بایست با توجه به شرایط ان حیوان درمان ها انجام شود.

درمان‌های رایج شامل استفاده از غذاهای مخصوص بیماران کلیوی، مایع درمانی، استفاده از داروهای ضد استفراغ، اشتها اور ها، ضد اسید معده ،کاهش دهنده فسفر و کنترل اختلالات الکترولیتی،کنترل فشار خون، کنترل کم‌خونی و کنترل دفع پروتئین از ادرار می‌باشد. کم‌آبی یک تهدید بالقوه برای بیماران کلیوی است لذا یکی از مهمترین درمانها در این بیماری انجام مایع درمانی می باشد.

مصرف بیش از حد پروتئین (گوشت، مرغ و ماهی) می‌تواند باعث افزایش سمومی که کلیه‌ها می‌بایست حذفشان کنند شود لذا پروتین رژیم غذایی در مبتلایان به این بیماری باید کاهش پیدا کند . ثابت شده است که سگ و گربه‌هایی که مبتلا به بیماری مزمن کلیوی هستند در صورت مصرف غذاهای مخصوص بیشتر عمر خواهند کرد.
عملکرد کلیه می‌تواند در اثر کم‌آبی ایجاد شده حاصل از استفراغ، اسهال یا نخوردن آب کافی باعث کاهش مضاعف کارکرد کلیه شود بنابراین هیچ‌وقت نباید به سگ و گربه‌های مبتلا به این بیماری پرهیز از آب داد
.
برای به نتیجه رسیدن کنترل بیماری سگ و گربه های مبتلا انجام معاینات و آزمایشات دوره‌ای نقش بسیار مهمی بازی میکنند. بیشتر این مبتلایان می‌بایست به طور مرتب از نظر عملکرد کلیه و تغییرات در درمان تحت نظر قرار داشته باشند. تعداد مراجعات به مرکز دامپزشکی بستگی به شدت و نوع بیماری کلیوی و پاسخ به درمان‌های اجرا شده خواهد داشت. در انسان‌ بیماری‌های مزمن کلیه عموماً توسط همودیالیز یا دیالیز صفاقی و یا پیوند کلیه درمان می‌شود. این موارد به علت محدودیت امکانات و پر هزینه بودن در سگ و گربه به صورت روتین انجام نمیشود. با این وجود پیوند کلیه در سگ و گربه انجام شده و می‌تواند انتخاب نهایی برای برخی از حیوانات مبتلا به بیماری مزمن کلیوی باشد. در حال حاضر این عمل در گربه‌ها بسیار موفقیت‌آمیزتر بوده تا سگ‌ها. دیالیز عموماً برای کنترل بلندمدت این بیماری در سگ و گربه مناسب نیست اما برای درمان نارسایی های کلیوی حاد در سگ و گربه می‌تواند مفید باشد

کتاب بیماری ها و مشکلات مهم سگ و گربه به زبان ساده، جلد دوم: امیررضا عامری نایینی

دیدگاه‌ خود را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

11 − پنج =

واتساپ

برای پیام به پشتیبانی ضربه بزنید

اسکرول به بالا