اثر سطوح مختلف مکمل‌های آلی و معدنی سلنیوم بر وزن بره‌های نر مهربان

به گزارش «سرویس دام، طیور و آبزیان» «ماکی دام – پایگاه خبری صنعت دام، طیور و آبزیان»؛ نقش سلنیوم بعنوان یک ماده مغذی اولین بار توسط شوارتز و فولتز (۱۹۵۷)، به اثبات رسید. آنها سلنیوم را در جلوگیری از بروز عارضه نکروز کبد در موش موثر دانستند. اهمیت سلنیوم در دام‌های اهلی به عنوان یک ماده مغذی کم مصرف ضروری که اثرات سودمندی در سلامتی انسان دارد نیز مشخص شده است (میلنر، ۱۰۰۵).

سمیت سلنیوم قبل از شناسایی آن بعنوان یک عنصر ضروری که کمبود آن دارای عوارض می‌باشد شناسایی شد. اهمیت بیولوژیکی آن بعنوان جزئی از سلنوآنزیمها در سال ۱۹۷۳ و با کشف گلوتاتیون پراکسیداز GSH-PX مشخص شد. GSH-PX در تنظیم فرایندهای اکسیداتیو و محافظت از غشای سلولی ایفای نقش می‌کند.

کمبود سلنیوم از سنتز و عملکرد GSH-PX بعنوان یک محافظت‌کننده غشاء در برابر پراکسیدهای تولید شده ناشی از متابولیسم سلول و همچنین پراکسیدهای حاصل از اکسیداسیون چربی و پروتئین‌های غشاء جلوگیری می‌کند. بنابراین کمبود سلنیوم بویژه باعث تخریب غشاء سلولی و غشاء میتوکندری می‌شود.

نقش سلنیوم در فعالیت تیروئید پراکسیداز بعنوان یک سلنوآنزیمی که در ید دار کردن گلوبولین و جلوگیری از تخریب غشای اپیتلیال تیروئید عمل می‌کند نیز شناسایی و گزارش شده است (گارنر و همکاران، ۲۰۰۷).

از جمله سلنوآنزیمهای دیگر می‌توان به آنزیمهای جداکننده ید (Deiodinases) را نام برد که برای فعال شدن تری یدوتیرونین (T3) از تترا یدوتیرونین (T4) ضروری است. بدین وسیله می‌توان ارتباط منفی بین کمبود سلنیوم و تولید دام را توصیف نمود.

مواد و روش‌ها

این پژوهش در ایستگاه تحقیقات دامپروری گروه علوم دام ‌دانشگاه بوعلی سینا همدان انجام شد. پس از آماده‌سازی و ضدعفونی مکان نگهداری، تعداد ۳۰ رأس بره نر ۴-۵ ماهه با میانگین وزن ۲/۶±۳۵/۶ کیلوگرم انتخاب شدند. قبل از شروع آزمایش بره‌های انتخاب شده از نظر بهداشتی بررسی و برای از بین بردن انگل‌های دستگاه گوارش از قرص‌های ضد انگل استفاده شد.
بیشتر بدانیم: گوسفند مهربان

از یونجه خشک، دانه جو، سبوس گندم و کنجاله سویا به عنوان اجزاء تشکیل دهنده جیره غذایی استفاده و جیره با توجه به جداول نیازهای غذایی NRC در(۱۹۸۵) تنظیم شد بطوریکه کلیه نیازهای دام به جز سلنیوم تامین شدند. برای اضافه کردن سلنیوم به جیره از مخمر سلنیوم و سلنیت سدیم تهیه شده از شرکت وتاک استفاده شد. مکمل‌های سلنیومی را که به صورت پودر بودند به وزن‌های مورد نیاز، با توجه به سطوح آن در جیره وزن نموده و به‌همراه بخش کنسانتره در اختیار دام قرار داده شد. در پایان دوره عادت‌دهی دو هفته‌ای، بره‌ها توزین و به طور تصادفی به ۵ تیمار تقسیم شدند (هر تیمار شامل۶ بره)، و به مدت ۷۰ روز با دسترسی آزاد به خوراک و بصورت انفرادی به شرح زیر تغذیه شدند:

تیمار ۱- جیره غذایی پایه بدون مکمل‌های سلنیوم (شاهد)؛

تیمار ۲- جیره شاهد + ۰/۲ میلی‌گرم مکمل آلی سلنیوم به ازاء هر کیلوگرم ماده خشک خوراک به شکل مخمر سلنیوم؛

تیمار ۳- جیره شاهد + ۰/۴ میلی‌گرم مکمل آلی سلنیوم به ازاء هر کیلوگرم ماده خشک خوراک به شکل مخمر سلنیوم؛

تیمار ۴- جیره شاهد +۰/۲ میلی‌گرم مکمل معدنی سلنیوم به ازاء هر کیلوگرم ماده خشک خوراک به شکل سلنیت سدیم؛

تیمار ۵- جیره شاهد +۰/۴ میلی‌گرم مکمل معدنی سلنیوم به ازاء هر کیلوگرم ماده خشک خوراک به شکل سلنیت سدیم؛

بره‌ها در تیمار‌های مختلف، در طول مدت آزمایش در روزهای صفر، ۳۵ و ۷۰ وزن‌کشی شدند. این پژوهش به صورت آزمایش فاکتوریل ۱+۲×۲ در چارچوب طرح کاملاً تصادفی اجرا شد. تجزیه و تحلیل داده‌ها با استفاده از نرم افزار SAS و مقایسه میانگین‌ها به کمک آزمون دانکن و سطح خطای ۰/۰۵ بانجام رسید.

نتایج و بحث

میانگین افزایش وزن روزانه بره‌ها در جدول شماره ۱ نشان داده شده است. در تحقیق حاضر با وجود افزایش وزن روزانه بیشتر تیمارهای دریافت‌کننده سلنیوم نسبت به تیمار شاهد و همچنین بهبود این پارامتر در تیمارهای دریافت کننده سلنیوم آلی نسبت به سلنیوم معدنی، از لحاظ آماری این اختلاف‌ها معنی‌دار نشدند (۰/۰۵<P) 

نتایج حاضر با نتایج محققانی همچون دومینگوئز و همکاران (۲۰۰۹)، و موگال و همکاران (۲۰۰۷) همخوانی دارد. با این وجود کومار و همکاران (۲۰۱۰) افزایش وزن روزانه معنی‌داری را با تامین سطوح ۰/۱۵ و ۰/۳ سلنیوم در بره‌های پرواری مشاهده نمودند. همچنین آنها گزارش دادند که مکمل آلی سلنیوم نسبت به مکمل معدنی باعث افزایش وزن روزانه بیشتری شد.

جدول شماره ۱- میانگین افزایش وزن روزانه بره‌ها (کیلوگرم در روز)

تیمار ۱ ۲ ۳ ۴ ۵ SEM P.value
میانگین افزایش وزن روزانه ۰/۲۴۰a ۰/۲۶۲a ۰/۲۷۸a ۰/۲۵۹a ۰/۲۴۸a ۰/۰۰۳ ۰/۵۰۲۹

حروف مشابه در ردیف نشان دهنده عدم وجود اختلاف آماری معنی دار در سطح ۰٫۰۵ می‌باشد.

نتیجه‌گیری کلی: این پژوهش نشان می‌دهد که مکمل‌های آلی و معدنی سلنیوم با سطوح موجود باعث افزایش وزن بره‌های نر مهربان می‌شود اما این افزایش از نظر آماری معنی‌دار نبود. همچنین مکمل آلی باعث افزایش وزن بیشتر بره‌ها شده ولی این افزایش نیز از لحاظ آماری معنی‌دار نبود.

منبع: هفدهمین کنگره دامپزشکی ایران (اردیبهشت۱۳۹۱)

رضا علی‌محمدی۱، حسن علی عربی۲، سید محمد مهدی طباطبایی۲، علی اصغر بهاری۲، زهرا بختیاری۳، رقیه بابایی۳ (بترتیب دانشجوی کارشناسی ارشد، اعضاء هیئت علمی‌و دانشجویان کارشناسی دانشگاه بوعلی سینا همدان)

دیدگاه‌ خود را بنویسید

در حال اعتبار سنجی لطفا منتظر بمانید ...